Als opa dementerend is

Opa is voor de meeste kinderen iemand waar ze tegenop kijken. Een man die veel weet, grapjes maakt, liedjes zingt en hoort bij de ‘grote mensen’. Maar wat als opa ineens niet meer zoveel weet? Wat als opa ineens alles lijkt te vergeten? Wat als opa niet meer bij oma woont? Wat als opa dementerend is?

Wat is het beste?

Lewis, Robin en Lola. Drie kinderen, twee leeftijden, drie uiteenlopende karaktertjes, één opa. Alledrie gaan ze anders om met hun dementerende opa. Is er een goede manier? Is er een verkeerde manier? Ik denk het niet, want het zijn jonge kinderen. Maar wat is de juiste manier om er als ouder mee om te gaan? Ik weet het niet, maar ik probeer vooral te doen wat me het beste lijkt voor ons trio en hun opa. 

Altijd dezelfde vragen

‘Zit je nog op sport Lewis?’ Bij elk bezoekje stelt opa zijn jongste kleinzoon minimaal drie keer dezelfde vraag. Lewis loopt dan altijd een beetje rood aan, begint standaard wat te friemelen aan zijn shirt en kijkt mij dan onzeker en vragend aan. Waarop ik knik. ‘Ik zit nog op karate en dansen, opa.’ Opa kijkt dan trots en Lewis kruipt bij mij of mijn ware op schoot. Opgelucht dat hij het “‘goede antwoord” heeft gegeven, maar ongemakkelijk in de situatie. Dan keert opa zich altijd naar zijn kleindochters. ‘En jullie?’ Robin antwoord meestal braaf. Dromerig en chaotisch als ze is in haar eigen koppie, beseft ze waarschijnlijk niet eens altijd dat opa het meestal al heeft gevraagd. Lola pakt het vaak anders aan en kan nogal geïrriteerd reageren: ’Opa, dat heb je toch al gevraagd?’ Een reactie die mijn schoonvader vaak een beetje van zijn stuk brengt. Maar ik ben al blij dat ze hem niet vraagt of hij weet wie wie is. Het verschil tussen de meiden, hij heeft er altijd moeite mee gehad en sinds hij dementeert nog veel meer. Lola op haar beurt, heeft er altijd moeite mee gehad dat opa vaak niet weet of zij Robin of Lola is. Ik geef antwoord voor Lola en opa en kleindochter lijken hiermee over het algemeen tevreden. 

Ouder en wijzer vs ouder en vergeetachtiger

Gevoelsmannetje als Lewis is, is hij degene van ons trio die het meeste moeite heeft met zijn dementerende opa. Het zal er allicht ook mee te maken hebben dat hij wat ouder is dan de meiden. Robin op haar beurt vind het nog altijd gewoon gezellig bij opa. Soms heeft ze geen flauw idee dat opa veranderd is. Maar deze momenten worden steeds schaarser. Want Robin wordt ouder en wijzer en opa wordt ouder en vergeetachtiger. En dan Lola. Jongste van het stel, veel te bijdehand en het hart op de tong: ‘Ik snap níet dat opa nog steeds niet weet dat ik op zwemmen zit!’ En hij kan nu toch wel weten dat ik, Lola, een bril heb en Robin niet? En waarom…’ In zulke situaties onderbreekt haar broer haar meestal en neemt hij het op voor hun opa. Vaak het begin van een rondje kibbelen waarbij Robin Zwitserland is. 

Uitleg over dementie

Het is aan mij op die momenten mijn allerbeste ‘mama-legt-iets-uit-gezicht’ op te zetten. Meestal luisteren ze dan ook alledrie aandachtig. Als ik uitleg geef over opa, ouder worden en dementie snappen ze het, maar begrijpen er tegelijk ook helemaal niets van. Snap je? Ik beloof hen elke keer weer uit te leggen wat dementie is en hoe dat werkt voor opa. Zij beloven mij dat ze opa elke keer weer zullen vertellen wie wie is en wie op welke sport zit. Op dat moment weet ik dat Lewis het de volgende keer weer spannend zal vinden als we naar opa gaan. Ik weet dat de reactie van Robin onvoorspelbaar zal zijn. De ene keer zal ze opa netjes antwoord geven. De andere keer zal ze mij of mijn ware schouderophalend aankijken en hardop ‘wat bedoelt ie?’ vragen. Ik weet dat Lola alles eruit zal flappen. Ik weet ook dat we dit gesprek dus vaker zullen hebben. Begrijpelijk. Want wat is dementie lastig te begrijpen voor kinderen. En helemaal als het gaat om opa. 

Nu ze opa niet op mogen zoeken

Wat ik niet kon weten is dat we mijn schoonvader een tijdje niet op zouden mogen zoeken in het verzorgingstehuis door het coronavirus. Iets wat de situatie nog lastiger maakt. Voor de meiden niet, zij videobellen er vrolijk op los en gaan zonder problemen mee zwaaien naar opa. Gezellig! Maar Lewis niet. Na het eerste ‘video-telefoontje’ met opa is hij van slag. Zijn woorden: ‘Ik was al verlegen, nu ben ik het nog meer.’ Hij wil niet mee zwaaien naar opa. Bang dat opa moet huilen en niemand opa dan kan troosten. Hij maakt zich zorgen. Herkende opa tijdens het videobellen zijn zusjes helemaal niet? Of wist hij ‘gewoon’ even niet wie wie was? Wij denken het laatste, maar Lewis kan de gedachte aan het eerste niet loslaten. Wat nu het beste is? Geen idee. Gelukkig is Lewis er nog wél altijd voor in kaartjes te schrijven en mooie tekeningen te maken voor opa. We hopen maar dat opa straks nog weet van wie hij ze heeft gehad. We hopen, dat als de corona-periode voorbij is, opa nog heel vaak ‘live’ aan ons trio zal vragen of ze nog op sport zitten.

Share